Yıldız Evrimi Simülasyonu

Yıldızlar, evrendeki gaz ve toz bulutlarından oluştuklarından itibaren, yaşamları süresince belirli aşamalardan geçerek "evrim" geçirirler. Yıldızlar, ilk etapta belirli bir kütle ve yüzey sıcaklığına erişerek ünlü yıldız evrimi diyagramı "Hertzsprung-Russell(HR) Diyagramı"nda anakol(ing: main-sequence) boyunca bir yer edinirler. Ardından, merkezlerindeki nükleer yakıt tükenmeye başladıkça bu noktadan ayrılarak başlangıç kütlelerinin belirlediği bir yolda ilerlerler.

HR diyagramı, yatay eksende yıldızın yüzey sıcaklığını, dikey eksende ise parlaklığını gösterir. Genelde HR diyagramları bir yıldız için değil, belirli bir grup yıldız için hazırlanır; dolayısıyla bu diyagramlarda birçok yıldızın, gözlenen yüzey sıcaklığı ve parlaklık arasındaki ilişkiye göre diyagramdaki konumu verilir. Bu haliyle, HR diyagramı bir yıldızın evrimi konusunda bize doğrudan bilgi vermez. 'Star in a Box' arayüzü,te tam bu noktada, HR diyagramındaki bir anakol yıldızı ömrü boyunca takip etsek(gözlesek) yüzey sıcaklığı ve parlaklığınının nasıl değişeceğini interaktif bir şekilde gösteriyor.

Programı başlattığımızda, öncelikle model yıldızın kütlesini(mass) belirlememiz isteniyor. Ardından sağ alttaki ilerleme tuşu ile zamanı istediğimiz hızda ilerleterek yıldızın HR diyagramındaki konumunu sol panelden gözleyebiliyoruz. Sağ paneldeki butonları kullanarak ayrıca yıldızın parlaklığı ve yarı çapındaki değişimi Güneş ile karşılaştırabiliyoruz. Sağ üstteki "Data Table" butonu ile de seçtiğimiz yıldızın evrim aşamalarına dair ilgili bilgileri görebilir, istersek .CSV uzantılı bir dosya şeklinde indirip, Excel'de açarak üzerinde işlemler yapabiliriz.

Lise kademesinde anlatılan "Yıldız Evrimi" konusunda, HR diyagramları ve yıldız evriminin aşamalarını öğrencilerin gözünde daha iyi canlandırmak ve birçok bilgiyi aynı arayüz üzerinden vermek için epey etkili bir program "Star in a Box". Yıldız Evrimi ile ilgli daha önceki Galileo Öğretmen Programları'nda verilmiş sunumlar için GOEP sitesinin Kaynaklar kısmından yararlanabilirsiniz.

Star in a Box arayüzü internet adresi: http://lcogt.net/siab/